شروع یک همکاری تجاری معمولاً با هیجان و خوشبینی همراه است. دو طرف درباره فرصت اقتصادی، میزان سود و آینده همکاری صحبت میکنند و گاهی به دلیل اعتماد اولیه، بررسیهای حقوقی را به تعویق میاندازند.
اما بسیاری از اختلافات تجاری زمانی ایجاد میشوند که طرفین قبل از شروع همکاری، شناخت کافی از تعهدات و ریسکهای رابطه خود نداشتهاند.
طرف مقابل را بشناسید
اولین قدم، شناخت طرف قرارداد است.
اگر طرف مقابل یک شرکت است، بهتر است وضعیت ثبتی، صاحبان امضای مجاز و اطلاعات مرتبط با شرکت بررسی شود.
اگر شخص حقیقی طرف قرارداد است، هویت و مشخصات او باید به شکل صحیح در قرارداد درج شود.
این موضوع ساده به نظر میرسد، اما اشتباه در مشخصات طرف قرارداد میتواند در آینده مشکلساز شود.
دقیقاً قرار است چه کاری انجام شود؟
پیش از امضای قرارداد باید مشخص باشد که موضوع همکاری چیست.
مثلاً عبارت «همکاری در پروژه» به تنهایی اطلاعات زیادی ارائه نمیدهد.
باید مشخص شود هر طرف چه کاری انجام میدهد، خروجی کار چیست، چه زمانی باید تحویل شود و معیار پذیرش کار چیست.
پول چگونه پرداخت میشود؟
یکی از مهمترین موضوعات همکاری، مسائل مالی است.
باید مبلغ قرارداد، زمان پرداخت، شرایط پرداخت مرحلهای، هزینههای جانبی و در صورت نیاز، ضمانت اجرای تأخیر مشخص شود.
همچنین بهتر است مشخص شود مالیات، هزینه حمل، تجهیزات یا سایر هزینهها بر عهده چه کسی است.
اگر یکی از طرفین تعهد خود را انجام ندهد چه میشود؟
این سؤال باید قبل از شروع همکاری پاسخ داده شود.
قرارداد باید تا حد امکان مشخص کند در صورت تأخیر، عدم انجام تعهد، نقض محرمانگی یا سایر تخلفات قراردادی چه حقوقی برای طرف مقابل ایجاد میشود.
پیشبینی این موارد به معنای بدبین بودن نسبت به شریک تجاری نیست؛ بلکه نشانه یک قرارداد حرفهای است.
شرایط پایان همکاری
هیچ همکاریای الزاماً دائمی نیست.
ممکن است یکی از طرفین بخواهد همکاری را متوقف کند یا شرایط اقتصادی پروژه تغییر کند.
بنابراین باید درباره شرایط پایان قرارداد، نحوه تسویه حساب، تحویل اسناد و اموال و سایر تعهدات پس از پایان همکاری فکر شود.
اختلاف چگونه حل خواهد شد؟
یکی دیگر از مواردی که بهتر است قبل از شروع همکاری مشخص شود، روش حل اختلاف است.
ممکن است طرفین توافق کنند ابتدا مذاکره کنند یا در شرایط خاص از سازوکارهای حل اختلاف پیشبینیشده در قرارداد استفاده شود.
در برخی قراردادها نیز ممکن است ارجاع اختلاف به داوری مورد توجه قرار گیرد.
انتخاب روش مناسب به نوع قرارداد و شرایط طرفین بستگی دارد.
مدارک را نگه دارید
پس از امضای قرارداد نیز کار تمام نمیشود.
نسخه قرارداد، الحاقیهها، فاکتورها، رسیدها، صورتجلسات، مکاتبات و مدارک اجرای تعهدات باید به شکل منظم نگهداری شوند.
اگر توافقی خارج از قرارداد انجام شد، بهتر است در صورت امکان به شکل مکتوب ثبت شود.
قبل از امضا مشورت کنید
گاهی یک قرارداد چند صفحهای است و فرد تصور میکند چون متن آن رسمی و طولانی است، حتماً از نظر حقوقی مناسب است.
اما طولانی بودن قرارداد به معنای کامل بودن آن نیست.
یک قرارداد باید متناسب با موضوع واقعی همکاری تنظیم شود و ریسکهای همان رابطه را پوشش دهد.
مشاوره حقوقی قبل از امضا میتواند به شناسایی بندهای مبهم، تعهدات سنگین یا ریسکهایی کمک کند که ممکن است در نگاه اول دیده نشوند.
جمعبندی
یک همکاری تجاری موفق فقط به سرمایه و اعتماد وابسته نیست؛ ساختار حقوقی مناسب نیز اهمیت دارد. شناخت طرف قرارداد، تعیین دقیق تعهدات، مشخص کردن مسائل مالی، پیشبینی شرایط فسخ و تعیین روش حل اختلاف از جمله مواردی هستند که بهتر است قبل از شروع همکاری بررسی شوند.