در بسیاری از معاملات تجاری، طرفین به جای پرداخت نقدی، از اسناد تعهد کتبی مثل چک یا سفته استفاده میکنند. این اسناد اگر بهدرستی صادر نشود، خود منشأ اختلاف میشوند.
چک و سفته هر دو وثیقه تجارتی محسوب میشوند؛ با این حال از نظر منشأ، تشریفات صدور، مهلت پرداخت و راههای وصول با یکدیگر فرق دارند.
سفته چیست؟
سفته سندی است که به موجب آن، صادرکننده متعهد میشود مبلغ معینی را در سررسید یا عند معین به دارنده یا حوالهاو پرداخت کند. برخلاف چک، سفته لزوماً از طریق بانک صادر نمیشود و وجهتضمین بانکی ندارد.
همین ویژگی باعث میشود سفته در برخی روابط تجاری، بهویژه بین تجار و شرکا، هنوز ابزار رایجی باشد.
تفاوتهای اصلی با چک
چک بر اساس قانون جدید چک، مشمول قوانین و ضوابط مشخصی است. در صورت برگشت چک، دارنده میتواند از مسیرهای حقوقی و در برخی شرایط کیفری هم استفاده کند.
در برابر سفته، مسیر اصلی طرح دعوای حقوقی است. اگر سفته در سررسید پرداخت نشود، دارنده باید از طریق دادگاه یا شورای حل اختلاف پیشبینیشده اقدام کند.
چه زمانی سفته مناسبتر است؟
سفته بیشتر وقتی بهعنوان وثیقه ضمانت یا تعهد پرداخت میان تجار، پیمانکار یا شرکا استفاده میشود. در برخی قراردادها نیز نیست پرداخت فوری باشد، اما وجود یک سفته موجه تعهد را قویتر میکند.
در عوض، اگر هدف پرداخت فوری و امکان وصول سریعتر است، چک ممکن است ابزار مناسبتری باشد؛ به شرطی که شرایط صدور و نگهداری چک رعایت شود.
نکات مهم هنگام دریافت سفته
در زمان دریافت سفته باید مبلغ، تاریخ، نام متعهد، امضاکننده و شرایط ظهور بهروشنی بررسی شود. نقص در هر یک از این موارد میتواند در زمان وصول، اثبات سفته را دچار کند.
همچنین بهتر است سفته جایگزین قرارداد اصلی نباشد. قرارداد باید تعهدات، زمان انجام و شرایط فسخ را روشن کند و سفته فقط بهعنوان وثیقه ضمانت یا پرداخت استفاده شود.
جمعبندی
انتخاب بین چک و سفته باید بر اساس نوع معامله، اعتماد طرف مقابل و هدف شما از وثیقه انجام شود. اگر در خصوص وصول سفته یا چک برگشتی هستید، بررسی حقوقی زودهنگام مناسب را روشنتر میکند.